               
|
|
การดูนกนับเป็นกิจกรรมศึกษาธรรมชาติอีกรูปแบบหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายเพราะไม่เพียงช่วยให้ได้รับความเพลิดเพลินจากการชมความงามความน่ารักของนก ได้รับอากาศบริสุทธิ์และได้ออกกำลังซึ่งจะส่งผลให้ผู้ทำกิจกรรมมีสุขภาพแข็งแรง แต่การดูนกยังนำไปสู่การรู้จักและเข้าใจถึงความสัมพันธ์ของนกต่อสิ่งแวดล้อม อันจะช่วยให้ เกิดความตระหนักถึงคุณค่าและหันมาร่วมกันอนุรักษ์นกและธรรมชาติไว้ การดูนก เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่ได้รับความนิยมในกลุ่มผู้รักธรรมชาติทั้งหลาย โดยเริ่มต้นจากกลุ่มผู้สนใจชาวต่างประเทศที่ เดินทางมาดูนกในประเทศไทย เนื่องจากความหลากหลายของพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นทุ่งนา ป่าเขา แม่น้ำ ลำธาร ชายฝั่งทะเล ห้วย หนอง คลอง บึง ล้วนเป็นที่อาศัยของนกมากมายหลายชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมืองไทยของเรา ซึ่งตั้งอยู่ในเขตร้อน ได้มีการสำรวจและพบ ว่า มีนกชนิดต่างๆ ที่อยู่ประจำถิ่นและอพยพเข้ามาตามฤดูกาลกว่า 900 ชนิด เปรียบเทียบแล้วมีมากกว่าทวีปยุโรป หรืออเมริกาเหนือทีเดียว ไม่เพียงเพราะความสวยงามน่ารักเท่านั้น การดำรงชีวิตของนกเหล่านี้ ยังบอกให้เราทราบได้ถึงความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ และระบบนิเวศในพื้นที่นั้นๆ การนำเสนอกิจกรรมดูนกในแหล่งธรรมชาติมาเผยแพร่ครั้งนี้ เพื่อเป็นแนวทางหนึ่งสำหรับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ที่จะสร้างความรักความหวงและห่วงใยธรรมชาติ ร่วมกันรักษาสภาพแวดล้อมที่ดีให้คงอยู่ เพื่อการใช้ประโยชน์ร่วมกันของทุกชีวิตบนผืนดิน อันจะนำไปสู่การท่องเที่ยวแบบยั่งยืนตลอดไป การเตรียมตัว การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยให้พบเห็นนกได้ง่ายขึ้น เมื่อออกไปดูนกควรเลือกใส่เสื้อผ้าที่มาสีสันกลมกลืนกับสภาพแวดล้อม เช่น สีเขียว เทา หรือน้ำตาล ซึ่งจะไม่ทำให้นกตื่นกลัวหรือสังเกตเห็นได้ง่าย ทำให้มีโอกาสเข้าใกล้นกได้มากขึ้น เสื้อผ้าควรมีแขนขายาเพื่อป้องกันแสงแดดและหนามขีดข่วน รองเท้าควรเป็นชนิดที่กระชับใส่สบาย อย่าลืมสวมถุงเท้าเพื่อป้องกันการเสียดสีจากการเดิน ถ้าไปดูนกบนเขาสูงควรเตรียมเสื้อกันหนาวไปด้วย ถ้าเป็นหน้าฝน เสื้อกันฝนก็เป็นสิ่งที่ขาดมิได้ การดูนกถือเป็นการเดินทางไปชมธรรมชาติหรือป่าเขาลำเนาไพรที่เรามักนิยมทำกัน แต่ในการเดินทางไปชม ธรรมชาติในครั้งนี้ เราจะเน้นที่นก ด้วยเหตุนี้เราจึงต้องมีกล้องสองตา (Binoculars) หรือกล้องเทเลสโคป (Telescope) ติดตัวไปด้วย เพื่อช่วยให้เห็นนกได้อย่างชัดเจน เห็นรายละเอียดของรูปร่าง สีสัน และพฤติกรรมต่างๆ ราวกับว่านกที่เราเห็นกำลังเกาะ กระโดด หรือบินอยู่ใกล้ๆ ตัวเรา ก่อนออกเดินทางไปดูนกในธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นในอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า พื้นที่อนุรักษ์ หรือสถานที่ดูนก (Birding Spot) นักดูนกทุกคนควรเตรียมตัวดังต่อไปนี้ เพื่อให้การเดินทางไปดูนกในธรรมชาติได้รับประโยชน์สูงสุด
1. ศึกษาและหาข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ที่จะไปดูนกให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เช่น เส้นทางที่ใช้เดินทางไป สถานที่ดูนก เส้นทางภายในสถานที่ดูนก พืชพันธุ์ธรรมชาติ และลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ลักษณะของที่พัก ซึ่งอาจเป็นบ้านพักหรือต้องกางเต็นท์ รวมทั้งการขออนุญาตเข้าไปใช้พื้นที่ล่วงหน้าด้วย อุปกรณ์ในการดูนก การดูนกเป็นกิจกรรมที่ไม่ยุ่งยาก เพียงแค่มีอุปกรณ์บางอย่าง ก็สามารถออกไปเพลิดเพลินกับนกในธรรมชาติได้แล้ว สำหรับอุปกรณ์ดูนกที่สำคัญ มีดังนี้
- กล้องส่องทางไกล เป็นอุปกรณ์จำเป็นที่ช่วยขยายภาพของนกที่อยู่ในระยะไกลให้เห็นได้ชัดเจน ช่วงเวลาในการดูนก ควรเริ่มต้นตั้งแต่เช้าตรู่ทันทีที่นกออกหากิน ช่วงนี้นกค่อนข้างกระฉับกระเฉง ไม่ค่อยหลบซ่อนทำให้พบเห็นนกได้ไม่ยาก จนกระทั่งสายเมื่ออากาศร้อนขึ้น นกจึงหลบพักผ่อนตามต้นไม้ ช่วงเวลานี้จะพบนกได้ยาก พอถึงยามบ่ายคล้อยแดดร่มลมตกนกจึงออกหากินอีกครั้ง เป็นอีกช่วงเวลาหนึ่งที่เหมาะสำหรับการดูนก วิธีการดูนก การดูนกในป่าควรไปเป็นกลุ่มเล็กๆ เพียง 2-3 คน จะช่วยให้มีโอกาสเห็นนกมากกว่าการไปเป็นกลุ่มใหญ่ เมื่อพบเห็นนกแล้วต้องทำตัวให้เงียบที่สุด งดการส่งเสียงโดยไม่จำเป็น และหลีกเลี่ยงการยืนในตำแหน่งที่เป็นจุดเด่น ซึ่งอาจใช้วิธีซุ่มดูนกหลังที่กำบัง เช่น ต้นไม้ ดูนกที่ไหนและเมื่อไร ท่ามกลางธรรมชาติอันหลากหลายของประเทศไทย ผืนป่าแต่ละแห่งจึงมีนกให้ดูแตกต่างกันไป ดังนั้นหากมีโอกาสเดินทางไปตามภูมิภาคต่างๆ ก็จะได้มีโอกาสพบเห็นนกมากขึ้น รวมทั้งพบนกชนิดใหม่เพิ่มขึ้นด้วย โดยเฉพาะในช่วงที่มีนกอพยพย้ายถิ่นเข้ามา การเลือกสถานที่ดูนกจึงควรกำหนดให้สัมพันธ์กับฤดูกาล ฤดูหนาวควรไปดูนกอพยพบนเขาสูง เช่น อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย หรือนกอพยพตามพื้นที่ชายเลน เช่น อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด ช่วงฤดูฝนควรไปดูนกประจำถิ่นในป่า เช่น อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อุทยานแห่งชาติเขาหลวง อุทยานแห่งชาติทะเลบัน เป็นต้น ข้อควรปฏิบัติสำหรับนักดูนก เมื่อกิจกรรมดูนกแพร่หลายออกไปก็จำเป็นต้องมีข้อปฏิบัติที่เป็นหลักเกณฑ์ไปในทางเดียวกัน เพื่อให้นักดูนกทุกคนได้คำนึงถึงความสุขของนกมากที่สุด และต้องไม่สร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่นด้วย นักดูนกทุกคนควรยึดข้อควรปฏิบัติ 9 ประการ ดังนี้
1. ความสุขของนกต้องมาก่อน การดูนก การถ่ายภาพ การอัดเสียง รวมทั้งการศึกษาทางวิชาการ ควรคำนึงเสมอว่า ต้องไม่เป็นการรบกวน หรือสร้างความลำบากให้แก่นก เราร่วมกันอนุรักษ์นกได้อย่างไร เราสามารถจะช่วยอนุรักษ์นกกันได้ทุกคน โดยทำบ้านของเราให้เป็นแหล่งอาศัยที่ปลอดภัยสำหรับนก สร้างแหล่งอาหารขึ้นมา หากใครมีบ้านที่มีบริเวณกว้างขวางก็เลือกปลูกต้นไม้ผล เช่น ต้นตะขบ ไทร หม่อน ตำลึง เพื่อดึงดูดให้นกเข้ามาหากิน แต่ถ้าใครมีพื้นที่จำกัดก็สามารถดึงดูดให้นกเข้ามาด้วยการเตรียมอาหารไว้ต้อนรับ เช่น วางกล้วยไว้สำหรับนกที่กินผลไม้ เตรียมที่ใส่น้ำหวานให้นกมาดูดกิน ทุกเช้าวางกระถางใส่น้ำไว้หน้าบ้านให้นกมาอาบหรือดื่มกิน เพียงแค่นี้ก็จะมีนกหลายชนิดเข้ามาอาศัยในบ้านให้เราได้ชื่นชม การสร้างรังเทียมให้นกที่บ้าน เป็นการช่วยขยายพันธุ์ให้นก โดยเฉพาะนกที่อยู่ในเมือง รังส่วนใหญ่มักสร้างด้วยไม้เป็นทรงสี่เหลี่ยมขนาดพอดีกับตัวนก และมีช่องทางสำหรับให้นกเข้าออก รังเทียมควรติดไว้ตามต้นไม้หรือชายคาบ้าน เพียงไม่นานเราคงจะได้เห็นนกเข้าจับจองใช้เป็นที่ทำรังวางไข่และเลี้ยงลูกน้อย หากเราไม่นำนกมาเลี้ยงหรือบริโภค รวมทั้งไม่สนับสนุนการซื้อนกเพื่อปล่อยเอาบุญ ก็เป็นการช่วยอนุรักษ์นกอีกทางหนึ่ง เพราะตราบใดที่ยังคงมีการเลี้ยงหรือซื้อขายนก นกในธรรมชาติคงถูกจับมาขายมากขึ้น หากเราต้องการ จะได้ชื่นชมกับนกก็ควรเลือกวิธีออกไปดูในธรรมชาติ หรือดึงดูดให้นกเข้ามาอาศัยอยู่รอบๆ บ้านของเราจะเป็นหนทางที่ดีกว่า การดูนกจึงเป็นกิจกรรมที่จะช่วยเชื่อมเราเข้ากับธรรมชาติ และได้เรียนรู้ถึงชีวิตของนกชนิดต่างๆ ที่ล้วนดำรงอยู่ได้ด้วยความผูกผันและพึ่งพาธรรมชาติรอบข้าง จนในที่สุดทำให้เราตระหนักในความสำคัญในคุณค่าของสิ่งเหล่านี้ และหันมาร่วมมือกันรักษาเอาไว้ ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย 69/12 ซอยรามอินทรา 24 แขวงจระเข้บัว ลาดพร้าว กรุงเทพฯ 10230 โทร. 02-519-3385, 02-943-5965 โทรสาร 02-519-3385 |
